Pinakamahusay na Aklat sa Kasaysayan: Gabay sa Pagbili

Napakarami ng aklat sa kasaysayan, pero hindi lahat ay madaling basahin o mapagkakatiwalaan. Ang gabay na ito ay para sa baguhan, sa mahilig sa kasaysayan ng Pilipinas, sa mambabasa ng pandaigdigang kasaysayan, at sa naghahanap ng regalo. Pumili kami gamit ang malinaw na pamantayan, hindi hula, para makahanap ka ng aklat na akma sa iyong antas at interes bago ka matapos magbasa rito.

Bakit Mahalagang Pumili nang Maingat ng Aklat sa Kasaysayan

Hindi pare-pareho ang aklat sa kasaysayan. May mga akademikong aklat na puno ng sanggunian at teknikal na talakayan, may popular na kasaysayan na isinulat para sa pangkalahatang mambabasa, at may mga salaysay na hango sa personal na karanasan ng mga tao.

Ang bawat uri ay may gamit, pero iba-iba ang hirap basahin. Ang baguhang nagsimula sa napakasiksik na akademikong aklat ay maaaring mawalan ng gana agad.

Panganib ng aklat na kulang sa batayan o may pinapanigang pananaw

Ang bawat historyador ay may pananaw, at may mga aklat na tahasang ipinapahayag ito. Hindi ito masama, pero mainam na alam mo kung ano ang binabasa mo. Basahin ang higit sa isang aklat sa parehong paksa kung maaari.

Pamantayan sa Pagpili ng Mahusay na Aklat sa Kasaysayan

Kredibilidad ng may-akda at bilang ng sanggunian

Tingnan kung historyador, mananaliksik, o may sapat na karanasan ang may-akda sa paksa. Ang aklat na may talaan ng sanggunian at tala sa dulo ay kadalasang mas madaling suriin.

Linaw ng pagsulat, haba, at antas ng wika

Ang magandang aklat ay hindi lamang tumpak kundi nababasa nang maayos. Kung baguhan ka, pumili ng aklat na may malinaw na pagkukuwento. Ang mahahabang aklat ay mas angkop kapag handa ka na sa mas malalim na talakay.

Edisyon, salin, at mga mapa o larawan

Mahalaga ang edisyon dahil may mga aklat na binabago o dinadagdagan sa paglipas ng panahon. Malaking tulong din ang mga mapa at larawan sa pag-unawa ng mga pangyayari.

Checklist ng mamimili bago bumili

• Sino ang may-akda at ano ang kanyang kaalaman sa paksa?
• Anong panahon at paksa ang saklaw ng aklat?
• Akademiko ba ito o madaling basahin?
• May tahasang pananaw ba ang aklat?
• Anong edisyon ang binibili mo?
• Kasalukuyan bang may stock at ano ang presyo ngayon?

Mga Aklat para sa Baguhan na Gustong Magsimula

Para sa baguhan, inirerekomenda namin ang mga aklat na may malinaw na daloy at hindi masyadong teknikal. Ang lahat ng antas na nakasaad dito ay mungkahi ng manunulat.

• “A History of the Philippines: From Indios Bravos to Filipinos” ni Luis H. Francia (2010): pangkalahatang salaysay ng kasaysayan ng Pilipinas. Mungkahing antas: baguhan. Limitasyon: saklaw ang mahabang panahon, kaya hindi ito malalim sa bawat yugto.
• “Sapiens” ni Yuval Noah Harari (Ingles na edisyon, 2014): malawak na kuwento ng sangkatauhan. Mungkahing antas: baguhan. Limitasyon: napakalawak ng saklaw, kaya pangkalahatan ang talakay.
• “Rizal Without the Overcoat” ni Ambeth Ocampo (1990): madaling basahin na kasaysayang panlipunan at talambuhay. Mungkahing antas: baguhan.

Paano pumili ayon sa haba at estilo ng pagkukuwento

Kung mahilig ka sa kuwento, pumili ng aklat na salaysay ang estilo. Kung gusto mo ng malalim na pagsusuri, maghanda para sa mas mabagal na pagbabasa. Gumagamit kami ng “maikli, katamtaman, mahaba” sa halip na eksaktong bilang ng pahina dahil nag-iiba ito ayon sa edisyon.

Mga Aklat tungkol sa Kasaysayan ng Pilipinas

• “History of the Filipino People” ni Teodoro Agoncillo: klasikong pangkalahatang kasaysayan ng bansa. Iba-iba ang edisyon at kasamang may-akda sa paglipas ng panahon, kaya suriin ang bersyong bibilhin.
• “The Philippines: A Past Revisited” ni Renato Constantino (1975): kasaysayang may nasyonalistang pananaw. Kapaki-pakinabang para sa ibang perspektiba, pero mainam itong basahin kasabay ng ibang aklat.
• “Barangay: Sixteenth-Century Philippine Culture and Society” ni William Henry Scott (1994): tungkol sa kultura at lipunan sa panahong bago at sa simula ng kolonyalismo. Mungkahing antas: katamtaman hanggang mahusay.
• “In Our Image” ni Stanley Karnow (1989): tungkol sa panahong Amerikano at sa ugnayan ng Pilipinas at Estados Unidos.
• “Under Three Flags” ni Benedict Anderson (2005): mas akademiko ang antas. Angkop sa mambabasang may kaunting paunang kaalaman.

Paalala: kumpirmahin ang edisyon at kasalukuyang pagkakaroon ng aklat bago bumili.

Mga Aklat sa Pandaigdigang Kasaysayan at Sibilisasyon

• “Guns, Germs, and Steel” ni Jared Diamond (1997): nagwagi ng Pulitzer Prize para sa general nonfiction. Mayroong mga historyador at iskolar na pumupuna sa pangunahing tesis nito, kaya angkop itong panimulang pagbasa pero hindi huling salita.
• “SPQR” ni Mary Beard (2015): tungkol sa sinaunang Roma. Mungkahing antas: katamtaman.
• “The Silk Roads” ni Peter Frankopan (2015): kasaysayan ng daigdig na tinitingnan mula sa mga ruta ng kalakalan.
• “A People’s History of the United States” ni Howard Zinn (1980): kasaysayang tumitingin mula sa pananaw ng karaniwang tao at may tahasang pananaw. Maaaring hindi ito ang unang basahin ng naghahanap ng neutral na buod.

Kailan mas angkop ang tiyak na paksa kaysa sa malawak na saklaw

Kung gusto mong makita ang malaking larawan, pumili ng malawak na aklat. Kung may partikular kang interes, tulad ng sinaunang Roma, mas makabuluhan ang aklat na nakatuon dito.

Mga Aklat sa Kasaysayang Militar at mga Digmaan

• “The Guns of August” ni Barbara Tuchman (1962): tungkol sa simula ng Unang Digmaang Pandaigdig at nagwagi ng Pulitzer Prize.
• “The Rise and Fall of the Third Reich” ni William L. Shirer (1960): mahaba at siksik, kaya hindi inirerekomenda sa baguhan.
• “The Face of Battle” ni John Keegan (1976): pagsusuri sa karanasan ng sundalo sa labanan. Mungkahing antas: katamtaman hanggang mahusay.
• “Ghost Soldiers” ni Hampton Sides (2001): salaysay ng pagsagip sa Cabanatuan noong Digmaang Pasipiko. Madaling sundan para sa mahilig sa kuwento.

Pagpili para sa mambabasang may kaunti o maraming paunang kaalaman

Kung bago ka sa paksa, magsimula sa salaysay tulad ng “Ghost Soldiers.” Kapag handa ka na sa mas malalim na pagsusuri, subukan ang mga aklat nina Keegan at Shirley.

Mga Talambuhay at Aklat sa Kasaysayang Panlipunan at Kultural

Ang talambuhay ay magandang pintuan sa isang panahon dahil nakikita mo ang kasaysayan sa pamamagitan ng buhay ng isang tao. Ang “Rizal Without the Overcoat” ni Ambeth Ocampo ay halimbawa ng madaling basahin na pagtanaw sa buhay at panahon ni Rizal.

Para sa kasaysayang panlipunan at kultural, ang “Barangay” ni William Henry Scott ay tumatalakay sa lipunan at kultura ng ika-16 na siglo. Ang “The Silk Roads” ay nagbibigay naman ng pagtingin sa kalakalan at palitan ng mga kultura.

Talahanayan ng Paghahambing ng mga Napiling Aklat

Ang mungkahing antas at pinakaangkop na mambabasa ay rekomendasyon ng manunulat.

Pamagat	May-akda	Taon ng Unang Paglathala	Paksa	Mungkahing Antas	Pinakaangkop na Mambabasa
History of the Filipino People	Teodoro Agoncillo	Iba-iba ang edisyon, suriin ang bersyon	Pangkalahatang kasaysayan ng Pilipinas	Katamtaman	Mag-aaral at mambabasa ng kasaysayan ng bansa
The Philippines: A Past Revisited	Renato Constantino	1975	Kasaysayan ng Pilipinas, nasyonalistang pananaw	Katamtaman	Naghahanap ng ibang perspektiba
A History of the Philippines: From Indios Bravos to Filipinos	Luis H. Francia	2010	Pangkalahatang kasaysayan ng Pilipinas	Baguhan	Baguhan
Barangay: Sixteenth-Century Philippine Culture and Society	William Henry Scott	1994	Kultura at lipunan bago at sa simula ng kolonyalismo	Katamtaman hanggang mahusay	Mahilig sa sinaunang kasaysayan
In Our Image	Stanley Karnow	1989	Ugnayang Pilipinas at Estados Unidos	Katamtaman	Interesado sa panahong Amerikano
Rizal Without the Overcoat	Ambeth Ocampo	1990	Kasaysayang panlipunan at talambuhay	Baguhan	Regalo at pangkalahatang mambabasa
Under Three Flags	Benedict Anderson	2005	Anarkismo at ang pagsilang ng nasyonalismo	Mahusay	Akademikong mambabasa
Ghost Soldiers	Hampton Sides	2001	Pagsagip sa Cabanatuan	Baguhan hanggang katamtaman	Mahilig sa salaysay ng digmaan
Sapiens	Yuval Noah Harari	2014 (Ingles na edisyon)	Kasaysayan ng sangkatauhan	Baguhan	Naghahanap ng malawak na pananaw
Guns, Germs, and Steel	Jared Diamond	1997	Mga salik sa pag-unlad ng mga lipunan	Katamtaman	Mausisang mambabasa
SPQR	Mary Beard	2015	Sinaunang Roma	Katamtaman	Mahilig sa sinaunang daigdig
The Silk Roads	Peter Frankopan	2015	Kasaysayan ng daigdig sa pamamagitan ng kalakalan	Katamtaman	Mambabasa ng pandaigdigang kasaysayan
The Guns of August	Barbara Tuchman	1962	Simula ng Unang Digmaang Pandaigdig	Katamtaman	Mahilig sa kasaysayang militar
The Rise and Fall of the Third Reich	William L. Shirer	1960	Alemanyang Nazi	Mahusay	May paunang kaalaman at mahabang oras ng pagbabasa
The Face of Battle	John Keegan	1976	Karanasan ng sundalo sa labanan	Katamtaman hanggang mahusay	Interesado sa pagsusuring militar
A People’s History of the United States	Howard Zinn	1980	Kasaysayan mula sa pananaw ng karaniwang tao	Katamtaman	Naghahanap ng kritikal na pananaw

Gabay sa Pagbili: Papel, E-Book, Audiobook, at Segunda Mano

Iba-iba ang bentahe ng bawat anyo ng aklat. Ang papel na aklat ay magandang kolektahin at ibigay bilang regalo, at kadalasang mas madaling tingnan ang mga mapa at larawan. Ang e-book ay magaan dalhin at madaling bilhin kahit saan. Ang audiobook ay praktikal para sa mga abala at nakikinig habang bumibiyahe.

Mga tip sa pagsuri bago bumili

• Suriin ang kasalukuyang presyo at kung may stock ang aklat, dahil nag-iiba ito ayon sa tindahan at petsa.
• Kumpirmahin ang edisyon, lalo na sa mga aklat na may iba’t ibang bersyon.
• Para sa segunda mano, tingnan ang kondisyon ng pabalat, mga pahina, at kung kumpleto ang mga mapa at larawan.
• Pumili ng maaasahang tindahan na malinaw ang patakaran sa pagbabalik.

Mga Madalas Itanong (FAQ)

Saan dapat magsimula ang baguhan?

Magsimula sa aklat na madaling basahin at tumatalakay sa paksang interesado ka. Sa mungkahi ng manunulat, magandang simula ang mga aklat nina Francia, Ocampo, o Harari.

Alin ang pinakamadaling basahin?

Ayon sa mungkahi ng manunulat, ang mga aklat na salaysay at malinaw ang estilo, tulad ng “Rizal Without the Overcoat” at “Sapiens,” ay mas madaling sundan. Ang mga akademikong aklat tulad ng “Under Three Flags” ay mas mahirap.

Ano ang magandang regalo sa mahilig sa kasaysayan?

Mungkahi ng manunulat ang mga aklat na pangkalahatan ang saklaw at kaaya-ayang basahin, gaya ng “SPQR” o “The Silk Roads.” Pumili ayon sa paboritong panahon o bansa ng pagbibigyan.

Paano malalaman kung maaasahan ang isang aklat?

Suriin ang kaalaman ng may-akda, ang talaan ng sanggunian, at ang mga pagsusuri mula sa mga iskolar. Basahin din ang higit sa isang aklat sa parehong paksa.

Mas mainam ba ang bagong edisyon kaysa sa luma?

Hindi laging, pero madalas na may mga pagwawasto o dagdag na nilalaman ang bagong edisyon. Suriin kung ano ang binago bago magpasya.

Sumali sa aming komunidad